Św. Linus – pierwszy papież po św. Piotrze. Dlaczego tak mało o nim wiemy?

Witajcie w cyklu „Poczet papieży” przygotowanym przez Portal do Historii! Przedstawiamy w nim sylwetki kolejnych następców św. Piotra – zarówno tych znanych, jak i niemal zapomnianych.

Dziś przenosimy się do I wieku, by przybliżyć postać św. Linusa – tajemniczego biskupa Rzymu, który objął ster Kościoła zaraz po św. Piotrze.

Kim był Linus?

O Linusie nie zachowało się zbyt wiele pewnych informacji. Żył w I wieku i – według tradycji – został drugim biskupem Rzymu, obejmując urząd tuż po śmierci św. Piotra, czyli około roku 67. Jego pontyfikat miał trwać do roku 76.

Według Liber Pontificalis, Linus pochodził z Toskanii, a jego ojcem był niejaki Ercolano Maurizio. Jeden z renesansowych uczonych, Raffaele Maffei, uznał, że papież urodził się w Volterze – na miejscu jego domniemanego domu rodzinnego w XV wieku wzniesiono nawet klasztor.

Linus jako papież

Wszystkie starożytne katalogi biskupów Rzymu – od Ireneusza z Lyonu po Euzebiusza z Cezarei – umieszczają Linusa bezpośrednio po św. Piotrze. Choć nie posługiwał się tytułem „papież”, Kościół uznaje go za drugiego w kolejności następcę Apostoła Piotra.

W czasie jego pontyfikatu chrześcijaństwo było nadal ruchem nielegalnym, ale nie objętym jeszcze regularnymi prześladowaniami. Rzym przeżywał okres politycznej niestabilności – w ciągu zaledwie dekady władzę sprawowało aż pięciu cesarzy.

W roku 70 wojska rzymskie pod wodzą Tytusa zburzyły Jerozolimę i świątynię – co miało ogromne znaczenie nie tylko polityczne, ale i religijne. Chrześcijanie odczytywali to wydarzenie jako spełnienie zapowiedzi Jezusa, a dla wielu było to także symboliczne zerwanie z judaizmem świątynnym.

Według tradycji, Linus:

• nakazał kobietom zakrywanie głów w kościele, zgodnie z zaleceniami św. Pawła,
• wprowadził fragment „Communicantes” do kanonu Mszy Świętej,
• jako pierwszy używał pallium – białej taśmy z czarnymi krzyżami, do dziś symbolizującej papieską władzę.

Męczeństwo – fakt czy legenda?

Według Liber Pontificalis, Linus zginął śmiercią męczeńską przez ścięcie, z rozkazu rzymskiego urzędnika Saturnina, 23 września 76 roku.

Jednak brak wiarygodnych źródeł historycznych, które potwierdzałyby prześladowania chrześcijan w tym okresie. Ireneusz z Lyonu – który uznaje Linusa za papieża – nie wymienia go wśród męczenników, w odróżnieniu np. od papieża Telesfora.

Gdzie został pochowany?

Tradycja głosi, że Linus został pochowany na Wzgórzu Watykańskim, tuż obok św. Piotra. W XVII wieku, podczas prac przy nowym ołtarzu w bazylice, odkryto sarkofag z napisem „Linus”.

Jednak nie było to jednoznaczne – inskrypcja mogła wskazywać na inne imię (np. Aquilinus), więc nie ma pewności, że odnaleziony grób należał do papieża.

Pontyfikat Linusa był cichy i skromny, ale bardzo symboliczny. Był pierwszym opiekunem młodego Kościoła po śmierci Apostołów – mostem między czasami świadków Chrystusa a nową erą chrześcijaństwa.

Jak w wielu przypadkach pierwszych papieży, granica między legendą a rzeczywistością bywa trudna do uchwycenia.

W kolejnym artykule z serii „Poczet papieży” przybliżymy sylwetkę św. Anakleta (Kleta) – papieża, którego imię przez wieki budziło spory, ale którego rola w budowaniu struktur Kościoła była nie do przecenienia.