Przejdź do treści
HISTORIA POLSKI I ŚWIATA16 listopada 2026
HISTORIA POLSKI

Ocalał dzięki Maksymilianowi Kolbemu. Gdy wrócił do domu, jego synowie już nie żyli

2 min czytania
Franciszek Gajowniczak

W Auschwitz miał umrzeć z głodu. Życie uratował mu franciszkanin Maksymilian Kolbe, który dobrowolnie zajął jego miejsce. Franciszek Gajowniczek przeżył niemieckie obozy koncentracyjne, ale kiedy wrócił do Polski, czekała na niego tragiczna wiadomość. Obaj jego synowie nie żyli.

Maksymilian Kolbe oddał za niego życie

Franciszek Gajowniczek był zawodowym żołnierzem Wojska Polskiego. Uczestniczył w wojnie obronnej 1939 roku, walczył w obronie Modlina, a po kapitulacji twierdzy dostał się do niemieckiej niewoli. Udało mu się uciec, jednak podczas próby przedostania się na Węgry został aresztowany przez Gestapo.

8 września 1940 roku trafił do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz, gdzie otrzymał numer 5659.

29 lipca 1941 roku, w odwecie za ucieczkę jednego z więźniów, Niemcy wybrali dziesięciu mężczyzn, których skazali na śmierć głodową. Wśród nich znalazł się Gajowniczek. Gdy wspomniał o żonie i dzieciach, z szeregu wystąpił ojciec Maksymilian Kolbe i zaproponował, że zajmie jego miejsce.

Esesmani zgodzili się na zamianę. Kolbe trafił do celi głodowej, gdzie 14 sierpnia 1941 roku został zamordowany zastrzykiem fenolu.

Gajowniczek pozostał w Auschwitz do października 1944 roku, a następnie został przeniesiony do obozu Sachsenhausen. Wolność odzyskał w maju 1945 roku.

Przeżył Auschwitz, ale stracił obu synów

Jesienią 1945 roku Franciszek Gajowniczek powrócił do Rawy Mazowieckiej, gdzie odnalazł żonę Helenę. Dowiedział się wówczas, że ich dwaj synowie, Bogdan i Juliusz, zginęli 17 stycznia 1945 roku podczas bombardowania miasta w czasie sowieckiej ofensywy.

Starszy z synów, Bogdan, był uczestnikiem powstania warszawskiego i został odznaczony Krzyżem Walecznych. Żaden z braci nie doczekał powrotu ojca.

Po wojnie Gajowniczek zamieszkał z żoną w Brzegu. Przez kolejne dziesięciolecia dawał świadectwo o wydarzeniach w Auschwitz i człowieku, któremu zawdzięczał życie.

Już w 1946 roku w „Rycerzu Niepokalanej” wspominał moment swojego ocalenia:

„ja skazaniec mam żyć dalej, a ktoś chętnie i dobrowolnie ofiaruje swoje życie za mnie”.

10 października 1982 roku uczestniczył w Rzymie w kanonizacji Maksymiliana Kolbego, której dokonał papież Jan Paweł II.

Franciszek Gajowniczek zmarł 13 marca 1995 roku w Brzegu. Zgodnie ze swoim życzeniem został pochowany na cmentarzu zakonnym w Niepokalanowie, miejscu związanym z człowiekiem, który ponad pół wieku wcześniej oddał za niego życie.

Przewijanie do góry