Była cenioną kucharką i nie wiedziała, że może przenosić bakterie duru brzusznego. Gdy w kolejnych domach wybuchały ogniska choroby, śledczy zaczęli podejrzewać właśnie ją. Mary Mallon została pierwszą osobą w Stanach Zjednoczonych rozpoznaną jako bezobjawowa nosicielka tych bakterii. Jej historia to opowieść o epidemiach, przymusowej izolacji i trudnym pytaniu: gdzie kończy się ochrona innych, a zaczyna krzywda jednostki?
Deser, który naprowadził śledczego
Latem 1906 roku w domu wynajętym przez rodzinę bankiera Charlesa Henry’ego Warrena w Oyster Bay na Long Island zachorowało sześcioro z jedenastu członków rodziny. Wszyscy wyzdrowieli, ale właściciel domu, George Thompson, obawiał się, że nie znajdzie kolejnych najemców.
Do zbadania sprawy zatrudnił George’a Sopera, epidemiologa z nowojorskiego departamentu zdrowia. Soper sprawdził wodę, mleko i żywność, a potem przyjrzał się pracownikom domu. Ustalił, że krótko przed wybuchem choroby zatrudniono nową kucharkę — Mary Mallon.
Początkowo trudno mu było uwierzyć, że kucharka mogła być źródłem zakażenia: bakterie giną podczas gotowania. Zmienił zdanie, gdy dowiedział się, że Mallon przygotowała deser lodowy ze świeżymi brzoskwiniami. Uznał, że podana na zimno potrawa mogła przenieść bakterie.
Soper prześledził historię jej zatrudnienia. W swoim zestawieniu powiązał pracę Mallon z ogniskami choroby w siedmiu z ośmiu gospodarstw. Łącznie wskazał 26 zachorowań. Podejrzewał, że kucharka jest bezobjawową nosicielką bakterii Salmonella typhi.
Zatrzymanie i przymusowa izolacja
Soper odnalazł Mallon w marcu 1907 roku w domu kolejnego pracodawcy. Gdy wyjaśnił, że chce pobrać od niej próbki, kucharka chwyciła za widelec do mięsa i ruszyła w jego stronę. Kolejna próba rozmowy, w jej mieszkaniu przy Third Avenue, także zakończyła się kłótnią.
Do akcji wkroczyła lekarka Sara Josephine Baker. Mallon próbowała uciec i ukryła się w szopie. Została zatrzymana i przewieziona do szpitala. Badania stolca potwierdziły obecność bakterii duru brzusznego. Próby leczenia nie przynosiły skutku, a Mallon odmówiła usunięcia pęcherzyka żółciowego, w którym mogły utrzymywać się bakterie.
Władze przeniosły ją do Riverside Hospital na wyspie North Brother. Mogła poruszać się po wyspie, ale nie mogła wrócić do normalnego życia. W 1909 roku zaskarżyła swoją izolację, jednak sąd nie zgodził się na jej uwolnienie. Wtedy prasa nadała jej angielski przydomek „Typhoid Mary”, po polsku znany jako „Tyfusowa Mary”.
Powrót do pracy i druga epidemia
W 1910 roku Mallon zwolniono z izolacji. Zobowiązała się regularnie zgłaszać do departamentu zdrowia i nie pracować już jako kucharka. Urząd pomógł jej znaleźć posadę w pralni, ale zarobki były niskie.
Pod nazwiskiem Mary Brown wróciła do pracy w kuchni, tym razem w szpitalu położniczym Sloane Maternity Hospital. Na początku 1915 roku wybuchło tam ognisko duru brzusznego: zachorowało 25 osób, a dwie zmarły. Soper rozpoznał Mallon po charakterze pisma. W marcu ponownie ją zatrzymano i przewieziono na North Brother Island. Pozostała tam do końca życia.
Kobieta kryjąca się za przydomkiem Tyfusowa Mary
Mallon nie spędziła całego czasu w bezczynności. Piekła ciastka i robiła biżuterię, a później pracowała w szpitalu i pomagała w laboratorium. Współpracownicy zapamiętali ją jako osobę punktualną i słowną. Po udarze w 1932 roku została sparaliżowana. Zmarła 11 listopada 1938 roku.
W ciągu jej życia powiązano z nią do 57 zachorowań i trzy zgony. Nie była jednak jedyną bezobjawową nosicielką bakterii duru brzusznego. W chwili jej śmierci odnotowano ich ponad 400, a żadnej innej osoby nie izolowano tak długo jak jej. Historycy wskazują, że na traktowanie Mallon mogły wpływać także jej płeć, irlandzkie pochodzenie i pozycja społeczna.
Angielski przydomek „Typhoid Mary” — czyli „Tyfusowa Mary” — stał się określeniem osoby roznoszącej chorobę. Za tą etykietą łatwo jednak zapomnieć o samej Mary Mallon: kobiecie, która nie wierzyła, że jest chora, walczyła o możliwość zarabiania na życie i spędziła ostatnie dekady w izolacji.
