W samym środku II wojny światowej, na brytyjskiej ziemi, polscy lotnicy sformowali jednostkę, która wkrótce stała się postrachem niemieckiej Luftwaffe. 316 Dywizjon Myśliwski „Warszawski” nie tylko kontynuował tradycje przedwojennego lotnictwa ze stolicy, ale też zapisał się w historii jako jeden z najskuteczniejszych oddziałów zwalczających bezzałogowe pociski V-1.
Od Warszawy do Wielkiej Brytanii
Jednostka została uformowana 15 lutego 1941 roku w ramach Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii. Jej trzon stanowili piloci wywodzący się ze 113. i 114. eskadry 1 Pułku Lotniczego, którzy przed wojną stacjonowali w Warszawie. To właśnie to dziedzictwo nadało dywizjonowi jego nazwę oraz charakterystyczny symbol – żółto-czarnego puchacza na białym tle, który wcześniej zdobił maszyny 113. eskadry. Pod dowództwem kapitana Juliusza Freya piloci rozpoczęli służbę na samolotach Hawker Hurricane Mk-I, osiągając pełną gotowość bojową w zaledwie dziesięć dni.
Sukcesy nad Europą i Niemcami
Pierwsze zwycięstwo nadeszło szybko – 1 kwietnia 1941 roku porucznik Aleksander Gabszewicz zestrzelił niemiecki bombowiec Heinkel He-111. Z czasem dywizjon podjął się jeszcze trudniejszych zadań. Przełomowym momentem był 12 sierpnia 1943 roku, kiedy polscy lotnicy po raz pierwszy wlecieli w przestrzeń powietrzną III Rzeszy, osłaniając potężną wyprawę 330 „Latających Fortec” bombardujących cele w Zagłębiu Ruhry. W trakcie całej wojny piloci „Warszawskiego” wykonali ponad osiem tysięcy misji bojowych, niszcząc 45 maszyn wroga na niebie i wiele kolejnych na ziemi.
Mistrzowie w walce z „V-1”
Pod koniec 1943 roku przed 316 Dywizjonem postawiono nowe, niezwykle trudne wyzwanie: przechwytywanie niemieckich pocisków V-1. Polacy okazali się w tym bezkonkurencyjni. Zestrzelili łącznie 74 takie pociski, co było najlepszym wynikiem spośród wszystkich polskich dywizjonów i drugim rezultatem w całym RAF. Cena tych sukcesów była jednak wysoka – w trakcie działań wojennych zginęło 44 lotników, a dziewięciu trafiło do niewoli. Historia jednostki dobiegła końca 12 grudnia 1946 roku, kiedy to została ona oficjalnie rozwiązana.