29 grudnia 2025 roku przypada 370 rocznica zawiązania konfederacji tyszowieckiej. Sama konfederacja należy do najbardziej znanych wydarzeń potopu szwedzkiego i jest uważana za przełomowy akt w dziejach narodu polskiego. Joachim Lelewel określił ją jako ,,sumienie narodu”, a profesor Józef Szujski twierdził, że wydarzenie z wspomnianego grudniowego dnia jest ,,symbolem jedności narodu polskiego”. Poświęćmy konfederacji tyszowieckiej kilka słów.
Spod Tyszowca
W środę 29 grudnia 1655 roku w Tyszowcach, nieopodal Zamościa, Tomaszowa Lubelskiego oraz Hrubieszowa, z inicjatywy późniejszego hetmana polnego koronnego Stefana Czarnieckiego, herbu Łodzia wojska koronne zgromadzone pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Stanisława Rewery Potockiego, herbu Pilawa i hetmana polnego koronnego Stanisława Lanckorońskiego, herbu Zadora zawiązały konfederację w wyniku, której szlachta wypowiedziała posłuszeństwo królowi szwedzkiemu Karolowi X Gustawowi i zapowiedziała zbrojne wystąpienie przeciw Szwedom, udzielając tym samym poparcia królowi polskiemu Janowi Kazimierzowi Wazie.
Był to punkt zwrotny wojny polsko-szwedzkiej, zapisanej w historii jako potop szwedzki. Powodem takiego obrotu spraw było naganne zachowanie armii szwedzkiej na ziemiach polskich, nieuszanowanie obyczajów, a przede wszystkim niedawne oblężenie Jasnej Góry, uważanej za szczególnie ważne miejsce kultu religijnego. Konfederacja tyszowiecka była także głosem stanowczego sprzeciwu wobec licznych zniszczeń innych kościołów i nieposzanowania obrządku religijnego. Kolejną ważną przyczyną zawiązania się konfederacji był powrót króla Jana Kazimierza Wazy na ziemie polskie w sobotę 18 grudnia 1655 roku. Dlatego warto pamiętać, że konfederacja tyszowiecka była wyrazem zmian w postawie szlachty i magnaterii w czasie potopu szwedzkiego.
Już w momencie zawarcia konfederacji udzieliło jej poparcia wielu przedstawicieli senatu Rzeczypospolitej Obojga Narodów, między innymi: kasztelan sandomierski Stanisław Witowski, herbu Jastrzębiec, wojewoda bracławski Piotr Potocki, herbu Pilawa i wojewoda czernihowski Krzysztof Tyszkiewicz, herbu Leliwa. W chwili zawiązywania konfederacji w Tyszowcach przebywało co najmniej siedemnastu senatorów Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Dodatkowo obietnicę pomocy militarnej złożył także chan tatarski Mehmed IV Girej.
Dalsze dzieje
Po wydaniu uniwersału konfederacji tyszowieckiej, w czwartek 30 grudnia 1655 roku ogłoszono uniwersał o pospolitym ruszeniu. W kościele na Jurydyce wspomnieni już magnaci: hetman wielki koronny Stanisław Rewera Potocki, herbu Pilawa i hetman polny koronny Stanisław Lanckoroński, herbu Zadora wezwali szlachtę, mieszczan i chłopów do podjęcia wysiłków dla zrzucenia jarzma szwedzkiego. Nie ulega żadnych wątpliwości, iż konfederacja tyszowiecka objawiła to co w naszym narodzie najcenniejsze. Konfederacja tyszowiecka świadczy nam o wielkości, patriotyzmie i bohaterstwie polskiego narodu.
